شست‌وشو و خشک‌کردن حوله دستباف پنبه‌ای

من زهرا محمدی‌ام. در کارگاه هُناباف بیرجند طاقه را از دستگاه پایین می‌آورم و بعد همان طاقه را در خانه خودم هم می‌شویم. این متن دستور کارخانه نیست. همان کاری است که با حوله پنبه‌ای فَرَت می‌کنیم تا رنگ نپرد، ریشه گره نخورد، و بافت جناغی سفت و خشک نشود.

حوله ما پرز صنعتی ندارد. پوشش سیلیکونی هم روی نخ نمی‌نشیند. آب را تار و پود می‌گیرد، نه یک لایه پلاستیکی. اگر غلط بشویید، همین ویژگی از بین می‌رود: رنگ تیره روی سفید می‌نشیند، کلر نقش را می‌خورد، آفتاب مستقیم نوار را کدر می‌کند. جزئیات مواد در صفحه کیفیت آمده. اگر جمله‌ای اینجا با آن صفحه نخواند، همان صفحه ملاک است.

نخ پنبه، نه پرز هتلی

طاقه‌ای که از دستگاه فَرَت پایین می‌آید، منسوج نخی است. جناغی بافته شده. پایین کار ریشه دارد و آن ریشه دوخت جدا نیست؛ ادامه همان تار است. وقتی می‌گویم مراقب ریشه باشید، منظورم نوار تزئینی چسبانده‌شده نیست. اگر ریشه را بکشید یا در ماشین با زیپ قاطی کنید، تار باز می‌شود.

دیبا و لیانا و ماهورا از همین نخ‌اند. اندازه فرق دارد، جنس یکی است. پس قاعده شست‌وشو برای همه یکی است، با چند استثنا که پایین می‌نویسم: نقش چاپی، رنگ تیره، کلر استخر، کلاه ست آذین.

پنبه خالص نرم می‌ماند اگر حرارت و ماده تند به آن نرسد. نرم‌کننده زیاد نزنید. لایه چرب روی تار می‌نشیند و جذب آب کم می‌شود. حوله فَرَت برای همین بافته شده که آب را بگیرد و روی بند زود خشک شود. اگر نرم‌کننده بریزید، همان خاصیت را می‌گیرید. جنس نخ را جدا در هفت نکتهٔ حوله پنبه‌ای فَرَت گفته‌ام؛ اینجا فقط شست است.

آب ولرم؛ داغ نه، یخ نه

ولرم یعنی آبی که دست در آن راحت بماند. دیگ جوش نگذارید. ماشین را روی برنامه داغ نگذارید. آب داغ رنگ زرشکی دیبا و سرمه‌ای مهر آیین را زودتر خسته می‌کند. آب خیلی سرد هم شوینده را خوب باز نمی‌کند و لکه روی بافت می‌ماند.

من خودم دستشویی را با تشت می‌شویم، حمام را گاهی در ماشین با دور ملایم. هر دو درست است اگر دما ولرم بماند. برنامه «پنبه ۶۰ درجه» را برای این حوله‌ها فراموش کنید. آن برنامه برای ملحفه صنعتی است، نه طاقه دستباف بیرجند.

اگر لکه غذا روی ماهور یا نیلا نشست، همان لحظه با آب ولرم آبکشی کنید. نگذارید یک شب خشک شود و بعد با آب‌جوش و سفیدکننده حمله کنید. دیر رسیدن به لکه، رنگ را خراب می‌کند؛ عجله با ماده تند هم همین کار را می‌کند.

شوینده ملایم

مایع لباسشویی معمولی با دوز کم کافی است. پودر خیلی قلیایی، لکه‌بر اکسیژن قوی، و هر چیزی که روی جلد نوشته «سفیدکننده» را کنار بگذارید. ما در کارگاه طاقه را با شوینده خانگی ساده می‌شوییم تا ببینیم رنگ بعد از اولین شست چطور می‌ماند. اگر همان‌جا پرید، آن طاقه به فروشگاه نمی‌رود.

صابون رخت هم اگر خوب آبکشی شود اشکالی ندارد. باقی‌مانده صابون در جناغی می‌ماند و بافت را سفت می‌کند. دو بار آبکشی کنید. حوله آشپزخانه چون چربی می‌گیرد، وسوسه می‌شوید ماده قوی بریزید. نریزید. چربی را با آب ولرم و کمی مایع ظرف ملایم، همان لحظه، از روی رنگین‌کمان بردارید.

نرم‌کننده را اگر اصرار دارید، قطره، آن هم گهگاه. هر شست نه. جذب کم می‌شود و ریشه چرب می‌ماند.

سفیدکننده قوی رنگ را می‌کشد

این را صریح می‌نویسم چون بیشترین خرابکاری از همین‌جاست. سفیدکننده کلردار روی پنبه رنگی، نوار را می‌خورد. زرشکی لیانا لکه‌لکه می‌شود. نوار زرد ماهورا می‌پرد. نقش دستی نیلا و رایا و آیرا از بین می‌رود.

حتی حوله سفید مه آرا را با کلر قوی نشویید. زمینه سفید است اما نوار رنگی لبه دارد: زرشکی، سرمه‌ای، مسی، نارنجی. کلر آن نوار را پخش می‌کند یا می‌برد. اگر سفیدی می‌خواهید، آفتاب ملایم سایه و شست مرتب کافی است. سفیدکننده قوی راه میان‌بر نیست؛ راه خراب کردن طاقه است.

آب‌اکسیژنه خانگی غلیظ را هم روی نقش چاپی آزمایش نکنید. ما چنین آزمایشی روی کالای فروشگاه نمی‌کنیم و به شما هم توصیه نمی‌کنیم.

رنگ تیره جدا از روشن

یک قانون ساده: تیره با تیره، روشن با روشن. سرمه‌ای مهر آیین را با سفید مه آرا در یک دیگ نگذارید. زرشکی رستا ۵۰×۷۰ را با زمینه نخودی نیلا قاطی نکنید. خردلی پرنیان را جدا از سفید خالص بشویید.

نوار سفید روی زمینه تیره، اگر با رنگ تازه و تیره دیگر شسته شود، کدر می‌شود. لیانا را در سایه خشک کنید تا همان نوار سفید خاکستری نشود. آبی رستا ۵۰×۸۰ را جدا از سفید خالص بشویید تا نوار خاکستری کدر نماند.

ست شیدا دو تکه هماهنگ دارد: حمام ۱۱۰×۲۰۰ و دست ۵۰×۷۰، طوسی با نوار صورتی یا برعکس. این دو تکه را با هم، و جدا از رنگ‌های تیره دیگر، بشویید تا نوار یکدست بماند. ست آذین خاکستری با نوار سفید است؛ حوله‌هایش را جدا از تیره بشویید.

اگر فقط یک ماشین دارید و دو رنگ، اول روشن را بشویید. بعد تیره. دیگ را خالی کنید. یک دور آبکشی خالی بین این دو ضرر ندارد.

نقش چاپی: پشت‌ورو

سه کالا در فروشگاه نقش دستی دارند که روی بافت چاپ یا نقاشی شده، نه بافته‌شده در خود جناغی.

نیلا دستمال ۵۰×۶۰ است با نقش قارچ، گیلاس یا لیمو روی زمینه نخودی. آیرا توت‌بگ تمام‌پنبه است با نقش اردک. رایا حوله باشگاهی ۵۵×۹۰ است با نقش قایق یا شناگر روی نوار کرم.

این سه را پشت‌ورو بشویید. نقش را به دیواره دیگ یا به زیپ و دکمه نسابید. چنگ قوی نزنید. سفیدکننده نزنید. حرارت مستقیم گاز روی نقش نیلا ممنوع است؛ کنار شعله نگذارید که طرح بپزد. اتو اگر لازم شد، روی پشت پارچه و دور از طرح آیرا. روی نقش اتو نکشید.

خشک‌کردن این سه تا هم در سایه است. آفتاب تند رنگ نقش را می‌پرد، همان‌طور که نوار رنگی را می‌پرد.

طرح موردنظر نیلا را در توضیحات سفارش قید کنید؛ قارچ و گیلاس و لیمو سه طرح جدا هستند. قیمت هر عدد است نه سه تخته عکس. رایا هم چهار طرح دارد: سرمه‌ای قایق، کرم قایق، سبزآبی شناگر، زرد شناگر. رنگ و نقش را بنویسید. مراقبت‌شان یکی است: پشت‌ورو، ولرم، بدون کلر.

شست‌وشوی اول و پرز

اولین شست‌وشوها نشست طبیعی بافت دارد. کمی پرز طبیعی پنبه در می‌آید. این پرز پلاستیکی کارخانه نیست. روی لباس تیره تازه ممکن است تکه پرز ببینید. یک یا دو شست معمولاً تمام می‌شود.

دیبا را که اولین بار می‌شویید، انتظار داشته باشید کمی جمع شود؛ رواداری دستباف حدود دو تا سه درصد است و نشست پنبه هم روی همان عدد می‌نشیند. ابعاد روی کارت محصول است. اگر بعد از شست، اندازه از این رواداری خیلی خارج بود، از صفحه تماس بنویسید.

حوله را قبل از اولین استفاده یک‌بار با آب ولرم و شوینده ملایم بشویید. هم پرز اول در می‌آید، هم مواد کارگاه از روی بافت می‌رود. بعد از حمام همان روز استفاده کنید.

برای پوست حساس معمولاً ملایم است چون پوشش شیمیایی ندارد. ادعای درمانی نداریم. اگر حساسیت شدید دارید، اول روی قسمت کوچکی از پوست امتحان کنید.

ریشه

ریشه پایین کار ادامه تار است. در ماشین، ریشه را طوری تا کنید که لای خود حوله بماند، یا کیسه پارچه‌ای شست بگذارید. با شلوار جین خشن، زیپ، و قلاب پرده در یک دور نگذارید.

اگر ریشه گره خورد، خیس‌اش کنید. با شانه درشت، آرام، از نوک به سمت بافت باز کنید. نکشید که تار در بیاید. گره را با ناخن پاره نکنید.

پارگی محدود را بدوزید. دور انداختن یک حوله دستباف یعنی دور انداختن ساعت‌ها کار روی دستگاه. اگر ریشه از یک گوشه باز شد، همان گوشه را گره بزنید و بدوزید؛ کل ریشه را نکنید.

هاله و پرنیان و رستا همه ریشه سفید دارند. مراقبت ریشه برای همه یکی است.

ماشین یا دست

هر دو درست است.

دست: تشت، آب ولرم، کمی شوینده، فشار ملایم، دو آبکشی. برای نقش چاپی و برای کلاه آذین من دست را ترجیح می‌دهم. کلاه را پشت‌ورو بشویید؛ کش را نکشید.

ماشین: دور ملایم، آب ولرم، بدون برنامه خشک‌کن داغ. حوله را با پارچه پرزدار هتلی در یک دور نگذارید؛ پرز آن‌ها روی جناغی ما می‌نشیند. زیپ و دکمه فلزی جدا. ظرفیت دیگ را پر نکنید تا بافت آزاد بگردد.

خشک‌کن چرخشی داغ را توصیه نمی‌کنم. حرارت ریشه را جمع می‌کند و پنبه را سفت می‌کند. اگر عجله دارید، دور کوتاه بدون حرارت، بعد بند. بهتر همان بند است.

اتوی بخار اگر لازم شد، روی پشت بافت، حرارت متوسط. سطح جناغی براق نشود. روی نقش چاپی اتو نکشید.

خشک در سایه

آفتاب مستقیم رنگ را می‌خورد. نوار سفید را زرد می‌کند. زرشکی را می‌برد به سمت قهوه‌ای. نقش دستی را کم‌رنگ می‌کند.

بند در سایه، جریان هوا، حوله را باز پهن کنید نه مچاله. اگر دو لایه روی هم بماند، دیر خشک می‌شود و بو می‌گیرد. فَرَت چون پرز ضخیم ندارد، روی بند زود هوا می‌خورد. این یکی از دلیل‌های انتخاب این بافت است؛ در مجله مقایسه با پرزدار نوشته‌ایم.

بعد از باشگاه، نیورا را مرطوب در کیف نگذارید. همان‌جا روی بند رختکن یا دسته کیف پهن کنید تا هوا بخورد. بعد از رسیدن به خانه، بشویید و در سایه خشک کنید. بو از رطوبت مانده در کیف می‌آید، نه از خود پنبه.

ترنج را بعد از استخر اول با آب شیر آبکشی کنید. بعد خشک در هوا. کلر اگر در بافت بماند، هم رنگ را می‌زند هم نخ را ضعیف می‌کند.

کلر استخر

استخر و جکوزی کلر دارند. حوله فَرَت را برای استخر می‌فروشیم؛ ترنج و نیورا و رایا همین کار را می‌کنند. شرط‌اش آبکشی با آب شیر است. آبکشی بعد از کلر را جدا در مراقبت بعد از باشگاه و استخر نوشته‌ایم.

از استخر که آمدید، قبل از کیسه، زیر شیر بگیرید. چند ثانیه کافی است که کلر سطحی بپرد. بعد در هوا خشک کنید. همان شب یا فردا با شوینده ملایم بشویید.

کلر مانده، مثل سفیدکننده ضعیف عمل می‌کند. نوار سفید ترنج کدر می‌شود. نقش شناگر رایا می‌پرد. زمینه سبز نیورا لک می‌افتد.

دیبا را هم اگر به سونا و استخر هتل می‌برید، همان آبکشی را بکنید. اندازه ۱۱۰×۲۰۰ است و در کیف ورزشی جا نمی‌شود؛ برای خانه و سوئیت مهمان بافته شده. اگر کیف مهم است، همان باشگاهی‌ها یا مه آرا با ۱۱۰×۱۸۰ مناسب‌ترند.

سونا خشک، حوله را فقط مرطوب می‌کند. مشکل اصلی کلر آب استخر است، نه بخار. بخار به پنبه آسیبی که کلر می‌زند نمی‌زند. با این حال مرطوب در کیف رها نکنید.

چه چیزی رنگ را خراب می‌کند

جمع این‌ها را یک‌جا می‌نویسم تا روی یخچال بچسبانید.

• آب داغ
• سفیدکننده کلردار و لکه بر قوی
• شست تیره با روشن
• آفتاب تند روی بند
• کلر استخر بدون آبکشی شیر
• چنگ و سایش روی نقش چاپی
• اتو روی طرح نیلا و آیرا و رایا
• حرارت مستقیم گاز روی دستمال آشپزخانه
• نرم‌کننده زیاد
• ماندن مرطوب در کیف

اگر یکی از این‌ها را کردید و رنگ پرید، برنمی‌گردد. تعویض به‌خاطر خطای شست، در سیاست مرجوعی جدا حساب می‌شود. تا هفت روز اگر کالا سالم و برچسب‌دار باشد برمی‌گردانیم؛ رنگ پریده از کلر، سالم حساب نمی‌شود.

مدل به مدل، یک خط

دیبا: آب ولرم، شوینده ملایم، بدون سفیدکننده کلردار، خشک در سایه، ریشه با شانه درشت.

ماهورا: جدا از تیره تا نوار زرد بماند. خشک در جریان هوا.

لیانا: تیره جدا. سایه تا نوار سفید کدر نشود. دوازده رنگ دارد؛ نمونه عکس زرشکی است.

ماهور: روشن و تیره جدا. راه راه جناغی، رنگ‌های زیاد.

نیورا: بعد از باشگاه در هوا خشک شود. مرطوب در کیف نماند. تیره جدا از سفید.

مهر آیین: سرمه‌ای جدا از سفید.

ترنج: بعد از استخر آب شیر. خشک در هوا. دوازده رنگ؛ نمونه آبی.

هاله: روشن و تیره جدا. پانزده رنگ.

رنگین‌کمان: رنگ زنده جدا از سفید. سفیدکننده نه.

پرنیان: خردلی جدا از سفید خالص.

مه آرا: سفید جدا از رنگی تا نوار پخش نشود. کلر روی نوار رنگی نه.

رستا ۵۰×۸۰: آبی جدا از سفید خالص.

شیدا: دو تکه ست با هم، جدا از تیره.

رستا ۵۰×۷۰: زرشکی جدا از سفید.

آذین: کلاه پشت‌ورو، کش را نکشید. حوله‌ها جدا از تیره.

نیلا: نقش پشت‌ورو. گاز روی نقش نه.

آیرا: نقش پشت‌ورو. چنگ نه. اتو روی طرح نه. ضدآب نیست؛ خیس در باران نماند.

رایا: نقش پشت‌ورو. تیره جدا از روشن.

آشپزخانه جدا از حمام

دستمال کنار گاز چربی و زردچوبه می‌گیرد. حوله حمام صابون بدن. این دو را در یک دیگ نگذارید. بوی پیاز روی دیبا نمی‌خواهید.

ماهورا مربعی ۵۰×۵۰ است. ماهور و نیلا پنجاه در شصت. رنگین‌کمان دوباره پنجاه در پنجاه با نوار رنگی. همه را جدا از حوله بدن بشویید.

لکه زردچوبه را همان لحظه آبکشی کنید. نگذارید یک هفته روی دستمال بماند و بعد با کلر پاک کنید. کلر رنگ نوار را می‌برد، زردچوبه را هم کامل نمی‌برد.

مهمان‌خانه و هدیه

اگر دیبا را برای سوئیت مهمان می‌خرید، یک دستور کوتاه کنار رخت‌آویز بگذارید: ولرم، ملایم، سایه، تیره جدا. مهمان هتلی عادت دارد حوله را در خشک‌کن داغ بیندازد. یک برگه کوچک جلوی خراب شدن طاقه را می‌گیرد.

هدیه عروسی را با شیدا می‌فرستید یا دیبای تکی. همان برگه را در بسته بگذارید. ما روی کالا شعار درمانی نمی‌نویسیم. فقط شست درست.

رنگ دیبا را در توضیحات سفارش بنویسید: زرشکی، آبی آسمانی یا یاسی. تصویر صفحه ممکن است زرشکی باشد. اگر ننویسید، از موجودی کارگاه می‌فرستیم و ممکن است همان رنگی نباشد که روی سرویس‌تان می‌خواستید.

شست زیاد، عمر بافت

با شست ولرم و خشک سایه، طاقه سال‌ها کار می‌کند. عجله در بافت سطح را موج می‌دهد و آن طاقه به فروشگاه نمی‌رسد؛ عجله در شست هم سطح را خراب می‌کند. رج را ما کنترل می‌کنیم. شست با شماست.

اگر موج بعد از شست دیدید که قبلش نبود، معمولاً از خشک‌کن داغ یا چلاندن شدید است. حوله را نپیچانید تا آب بپرد. فشار دهید، آویزان کنید. پنبه خودش آب را پس می‌دهد.

سفارش عمده برای هتل اگر می‌دهید، به رختشوی‌خانه همین متن را بدهید. برنامه صنعتی داغ و کلر، حوله فَرَت را در چند دور از رنگ می‌اندازد. حداقل سفارش عمده معمولاً از بیست تخته در یک طرح است. اگر رختشوی‌خانه کلر می‌زند، این بافت را انتخاب نکنید.

آنچه نمی‌نویسم

دمای دقیق درجه سانتی‌گراد روی ماشین‌های مختلف فرق دارد. «ولرم» همان است که دست می‌پذیرد. برند شوینده معرفی نمی‌کنم؛ ملایم و بدون کلر کافی است. ادعا نمی‌کنم حوله باکتری را می‌کشد. ادعا نمی‌کنم برای نوزاد معجزه است. ادعا نمی‌کنم یونسکو روی طاقه مهر زده. مهارت منطقه در فهرست میراث است؛ توضیح در صفحه کیفیت.

ارسال و مرجوعی را در این مقاله باز نمی‌کنم. تهران و مراکز استان معمولاً دو تا چهار روز کاری است؛ شهرهای دیگر چهار تا هفت با پیشتاز یا تیپاکس. جزئیات روی صفحه ارسال است.

اگر بعد از خواندن این متن باز سوالی ماند، از تماس بنویسید. info@honabaf.ir. روی طاقه کار می‌کنم، نه پشت شعار.

یک دور دیگر، کوتاه: آب ولرم. شوینده ملایم. سفیدکننده قوی نه. سایه. تیره جدا. نقش پشت‌ورو. پرز اول طبیعی است. ریشه را شانه کنید. بعد از استخر شیر آب. ماشین ملایم یا دست. خشک‌کن داغ نه.

همین.